چنان‌كه راه حج براى ساليان متوالى بسته ماند . در اين مقطع زمانى ، بسيارى از ايرانيان به قتل رسيدند و جمعيت ايران كاهش جدى يافت . ناامنى و غارت اموال ، ايرانيان را با بحران اقتصادى حاد روبه‌رو ساخت . « 1 » از اين دوره ، تنها گزارش‌هايى از حج در سال‌هاى 640 و 650 ه . ق وجود دارد و حج در بقيه سال‌ها تعطيل بوده است . « 2 » با موج دوم حملات مغولان به ايران كه حدوداً از سال 651 ه . ق به فرماندهى هولاكوخان مغول شروع شد ، قلاع اسماعيليه از جمله الموت فتح شد و اين دولت در سال 654 ه . ق سقوط كرد . « 3 » با پيشروى مغولان به غرب ايران و به خطر افتادن دستگاه خلافت ، ارتباط با حجاز تقريباً قطع شد . خليفه عباسى ، حج را تعطيل و بنا به فتواى علما اعلام كرد هزينه آن را صرف دفاع در برابر مغولان خواهد كرد . البته خليفه در دفع حمله مغولان توفيق نيافت و با توجه به اختلافات در دربار و بىتدبيرى خليفه ، بغداد پس از 50 روز محاصره گشوده شد و هزاران نفر كشته شدند . « 4 » با تشكيل حكومت ايلخانى در ايران پيش از فتح بغداد ( سال 654 ه . ق ) حاكمان مغول با حجاز مناسباتى نداشتند . شايد بتوان گفت اولين ارتباط ايرانيان با حجاز در پى آن صورت گرفت كه عطاملك جوينى در زمانى كه حاكم بغداد بود ، آباقاخان ، ايلخان ( 663 - 680 ه . ق ) مغول را متقاعد كرد تا فرمانى براى بازگشايى راه مكه صادر كند . به دنبال اين فرمان ، مسلمانان ايران و عراق اجازه يافتند تا عازم حج

--> ( 1 ) . نزهة القلوب ، ص 27 ؛ نيز ر . ك : ايلخانان ، صص 6 - 8 . ( 2 ) . الكامل ، ج 4 ، ص 373 ؛ النجوم الزاهره ، ج 7 ، ص 25 . ( 3 ) . تاريخ جهانگشا ، ج 3 ، ص 134 ؛ جامع التواريخ بخش اسماعيليه ، صص 189 - 192 ؛ حبيب السير ، ج 4 ، صص 231 و 232 . ( 4 ) . ايلخانان ، صص 11 و 12 .